HACE KULAN
MEVLÂNÂ Sadeddin Hazretlerinin iki oğlu vardı. Biri Hoca Muhammed Ekber ki,
Hâce Kulan adiyle maruf... Hoca Ubeydullah Hazretlerinin ileri gelen
bağlılarından... Herat'tan iki kere Hoca Hazretlerini ziyaret maksadiyle
Mâveraünnehr'e gitmişti.
Reşahat sahibi diyor ki :
— Bu fa,kir Hoca Ubeydullah Hazretlerinin eşiğini öpmek şerefini kazandığım
zaman yolda Hâce Kulan ile müşerref olmak saadetini kazandım. Bu, Hâce Külân'ın
Ubeydullah Hazretlerine ikinci ziyaretiydi. Bu fakiri görünce sordular :
«Nereye gidiyorsun? Ne fikir ve maksatla?» Kısaca maksadımı anlattım. Dediler :
«Bizden ayrılma, birbirimize arkadaşlık ederek yol alalım...» Razı oldum. Eşyamı
kendi eşyaları arasına aldırdılar ve bu fakire türlü şefkat ve sahabet
göstererek yol boyunca iltifatlarını esirgemediler. Menzilimize varınca Hoca
Ubeydullah Hazretleri Hâce Külân'a büyük saygı gösterdi ve babası Mevlânâ
Sadeddin Hazretleriyle yalan münasebetlerinden hâtıralar anlattı. Daha sonra,
ona, tenhada «nefs» ve «isbat» yoluyle
zikir talim etti ve tenbihte bulundu : «Herat taraflarında size kim baş vurursa
ona bu zikri emredin! Muhterem pederiniz Mevlânâ Sadeddin Hazretleri Herat'a
gittikleri zaman henüz sülükleri tamam olmamıştı. Ama Herat'ta istekliler
peydahlanıp onlara bir zikir şekli göstermek lâzım gelince bu yolu gösterdiler;
kendileri de aynı yolda devam ettikleri için kemâle erdiler. Size de aynı yol
gerekmektedir.» Bir müddet sonra Hoca Hazretleri Hâce Külân'a Horasan'a gitmek
izin icazet verdiler. Bana da annemi ve babamı görmek üzere beraber gitmemi emir
buyurdular. Beraberce Buhara'ya geldik ve orada ayrıldık. Bir iki ay sonra
kendileri Horasan'ı şereflendirdiler ve on beş yıl müddetle bu fakire
gösterilmedik lütuf bırakmadılar. Beni oğulluğa, damatlığa ve kulluğa kabul
ettiler. Mevlânâ Abdurrahman Câmi Hazretleri, haklarında şu sözü söylemiştir : «Başkalarının
kanından onun toprağı daha üstündür.»